Çift El Rölesi Nedir, Neden Kullanılır? Wieland SNZ 4052K Bağlantı Şeması (Türkçe)

⚠ PANODA ENERJİ OLMADIĞINDAN EMİN MİSİNİZ?

NOT: MONTAJ VE DEVREYE ALMA YETKİLİ BİR ELEKTRİKÇİ TARAFINDAN YAPILMALIDIR. MONTAJIN PANONUN ENERJİSİ KESİLMİŞ VE GEREKLİ ÖNLEMLER ALINMIŞ OLARAK YAPILMASI GEREKMEKTEDİR. GÜVENLİK FONKSİYONU EN AZ YILDA BİR KEZ TEST EDİLMELİDİR.

Çift el rölesi (iki el kumanda rölesi), operatörün iki elini de makinenin tehlikeli bölgesinin dışında tutmak için kullanılır. Pres, giyotin makas, kalıp, punch ve perçin makinelerinde makine ancak operatör iki butona aynı anda bastığında çalışır. Bu yazıda çift el rölesinin neden gerekli olduğunu, Wieland SNZ 4052K (SNZ4052K) çift el rölesinin klemenslerini ve Türkçe bağlantı şemalarını adım adım anlatıyoruz.

Çift el rölesi neden kullanılır?

Pres gibi makinelerde en büyük tehlike, operatörün bir eli kalıbın içindeyken diğer eliyle makineyi çalıştırmasıdır. Tek bir start butonu veya ayak pedalı bu riski önlemez. Çift el kumandada:

  • Makine sadece iki el butonuna birlikte basıldığında çalışır. Böylece iki el de butonların üzerinde, yani tehlikeli bölgenin dışında olur.
  • İki butona 0,5 saniye içinde basılmalıdır. Bir butonu bantla, takozla veya kablo köprüsüyle sürekli basılı tutup tek elle çalışmak mümkün olmaz.
  • Butonlardan biri bırakılırsa çıkış kontakları hemen açılır ve hareket durur.
  • Makine yeniden çalışmadan önce iki butonun da bırakılması gerekir.

Bu kuralları normal bir zaman rölesi veya PLC programıyla güvenli şekilde yapmak zordur. Kablo kopması, kısa devre veya kontak yapışması gibi hataları da kontrol etmek gerekir. Çift el rölesi bu işler için üretilmiş, sertifikalı bir güvenlik rölesidir.

Wieland SNZ 4052K teknik özellikleri

Standart EN ISO 13851 (eski adı EN 574) Tip IIIC, EN ISO 13849-1 PL e / Kategori 4, SIL CL 3
Senkron basma süresi En fazla 0,5 saniye
Çıkış kontakları 2 güvenli NO (13-14, 23-24) + 1 NC sinyal kontağı (31-32)
Besleme 24 V AC/DC, 115-120 V AC veya 230 V AC (modele göre)
Kontak yükü AC-15: 230 V 3 A, DC-13: 24 V 2,5 A, kontak başına en fazla 6 A
Sigorta Röle ve kontaklar için en fazla 6 A gG
Tepki / bırakma süresi 40 ms / 50 ms’den az
Gövde 22,5 mm, DIN raya montaj, IP40 gövde / IP20 klemens, en az IP54 pano içine takılmalı
Klemens -A: takılıp çıkarılabilir vidalı klemens, -C: yaylı (push-in) klemens

SNZ 4052K klemensleri ne işe yarar?

Wieland SNZ 4052K çift el rölesi klemens yerleşimi Türkçe

Klemens Görevi
A1 / A2 Besleme. A1 = L+ (veya L1), A2 = M (eksi) veya N. Etiketteki gerilime dikkat edin.
Y11, Y12, Y14 1. el butonu (S1). Y11 butonun ortak ucudur. Y12 butonun NC (normalde kapalı) kontağına, Y14 NO (normalde açık) kontağına bağlanır.
Y21, Y22, Y24 2. el butonu (S2). Y21 butonun ortak ucudur. Y22 butonun NC kontağına, Y24 NO kontağına bağlanır.
Y1 – Y2 Geri besleme (feedback). Kontaktörlerin NC yardımcı kontakları seri bağlanır. Kontaktör izlenmiyorsa Y1 ile Y2 köprülenir. Bu devre kapalı olmadan röle çalışmaz.
13-14, 23-24 2 adet güvenli NO çıkış kontağı. Makineyi çalıştıran kontaktörler bu kontaklar üzerinden sürülür.
31-32 NC sinyal kontağı. Sadece PLC’ye veya ikaz lambasına bilgi vermek içindir. Güvenlik devresinde kullanılmaz.

Röle üzerindeki LED’ler: SUPPLY besleme olduğunu, K1 ve K2 ise rölenin içindeki iki rölenin çektiğini gösterir. İki butona 0,5 saniye içinde basıldığında K1 ve K2 birlikte yanar ve çıkış kontakları (13-14, 23-24) kapanır.

⚠ Bağlantı işlemine başlamadan önce pano enerjisini kesin, gerilim olmadığını doğrulayın ve enerjinin yanlışlıkla yeniden verilmesini önleyecek güvenlik tedbirlerini alın.

Şema 1: Çift el butonları ve geri besleme bağlantısı (24 V AC/DC)

SNZ 4052K çift el rölesi buton bağlantı şeması Türkçe Y11 Y12 Y14 Y21 Y22 Y24

Her el butonunda 1 NO + 1 NC kontak olmalıdır. Bağlantı adımları:

  1. Besleme: A1’e +24 V (L+), A2’ye 0 V (M) bağlayın.
  2. 1. el butonu (S1): Butonun NC ve NO kontaklarının birer ucunu birleştirip Y11‘e bağlayın. NC kontağın diğer ucunu Y12‘ye, NO kontağın diğer ucunu Y14‘e bağlayın.
  3. 2. el butonu (S2): Aynı şekilde ortak ucu Y21‘e, NC kontağı Y22‘ye, NO kontağı Y24‘e bağlayın.
  4. Geri besleme: K3 ve K4 kontaktörlerinin NC yardımcı kontaklarını seri bağlayıp Y1 ile Y2 arasına bağlayın. Kontaktör izlemesi yapılmıyorsa Y1 ile Y2’yi köprüleyin.

Y11, Y12, Y14, Y21, Y22, Y24, Y1 ve Y2 klemensleri rölenin kendi iç 24 V DC devresidir. Bu klemenslere dışarıdan gerilim vermeyin, sadece buton ve kontaktör kontaklarını bağlayın.

⚠ Bağlantı işlemine başlamadan önce pano enerjisini kesin, gerilim olmadığını doğrulayın ve enerjinin yanlışlıkla yeniden verilmesini önleyecek güvenlik tedbirlerini alın.

Şema 2: Çıkış kontakları ve kontaktör izleme

SNZ 4052K çift el rölesi çıkış kontakları 13-14 23-24 kontaktör bağlantısı

  1. 13-14 kontağı üzerinden K3 kontaktörünü, 23-24 kontağı üzerinden K4 kontaktörünü sürün. Makinenin hareketi iki kontaktörün de kontağından geçerek kesilmelidir (yedekli kesme).
  2. K3 ve K4’ün NC yardımcı kontaklarını Y1–Y2 arasına seri bağlayın. Bir kontaktör yapışırsa NC kontağı açık kalır ve röle bir sonraki basışta çalışmaz.
  3. 31-32 sinyal kontağını sadece PLC girişi veya ikaz lambası için kullanın.
  4. Kontaktör bobinlerine uygun bastırma elemanı (RC, varistör veya diyot) takın. Bu, röle kontaklarının ömrünü uzatır.

PLC’ye sinyal verilecekse: 13-14 ve 23-24 paralel değil, SERİ bağlanır

SNZ 4052K 13-14 23-24 PLC girişine seri bağlantı, paralel bağlantı yanlış

Sahada sık görülen bir hata, 13 ile 23’ü ve 14 ile 24’ü birbirine köprüleyip PLC girişine bağlamaktır. Bu durumda iki kontak paralel olur: biri yapışırsa PLC sinyali açık kalır ve bu fark edilmez. Doğrusu seri bağlantıdır: +24 V → 13, 14 → 23, 24 → PLC girişi. Böylece sinyal ancak iki kontak da kapanınca gelir. Kontaktör izlenmiyorsa Y1–Y2 köprülenir. Normal bir PLC girişi güvenlik devresi sayılmaz; pres gibi tehlikeli harekette yukarıdaki gibi iki ayrı kontaktör (K3 + K4) kullanılmalıdır.

⚠ Bağlantı işlemine başlamadan önce pano enerjisini kesin, gerilim olmadığını doğrulayın ve enerjinin yanlışlıkla yeniden verilmesini önleyecek güvenlik tedbirlerini alın.

Şema 3: 115 V ve 230 V AC modellerinde bağlantı farkı

115-120 V AC ve 230 V AC modellerde (örneğin R1.188.0950.1) bazı klemensler birleştirilmiştir: Y12 ile Y24 tek klemenste, Y14 ile Y22 tek klemenste toplanır. Ayrıca bir PE (toprak) klemensi vardır. Butonlar şu şekilde bağlanır:

Buton kontağı 24 V AC/DC model 115 V / 230 V AC model
S1 ortak uç Y11 Y11
S1 NC kontak Y12 Y12/Y24 klemensi
S1 NO kontak Y14 Y14/Y22 klemensi
S2 ortak uç Y21 Y21
S2 NC kontak Y22 Y14/Y22 klemensi
S2 NO kontak Y24 Y12/Y24 klemensi
Besleme A1 = L+, A2 = M A1 = L1, A2 = N, PE klemensine toprak

Yani 230 V modelde S1’in NC kontağı ile S2’nin NO kontağı aynı klemense (Y12/Y24), S1’in NO kontağı ile S2’nin NC kontağı aynı klemense (Y14/Y22) gelir. Y1-Y2 geri besleme ve 13-14, 23-24, 31-32 çıkışları 24 V model ile aynıdır.

Şema 4: 0,5 saniye kuralı nasıl çalışır?

Çift el rölesi 0,5 saniye senkron basma zaman diyagramı

  • İki butona 0,5 saniye içinde basılırsa çıkış kontakları kapanır ve makine çalışır.
  • Butonlardan biri bırakılınca kontaklar hemen açılır.
  • İkinci butona 0,5 saniyeden geç basılırsa röle çalışmaz. Tekrar denemek için iki butonu da bırakın.
  • Röle, iki buton da bırakılmadan ve Y1–Y2 devresi tekrar kapanmadan yeniden çalışmaz.

En sık yapılan bağlantı hataları

  • Yanlış besleme: 24 V besleme gerilimine sahip modele 230 V uygulanması, rölede kalıcı hasara neden olur. Ürün etiketindeki gerilimi kontrol edin.
  • Y1–Y2 açık bırakılmış: Geri besleme devresi açıksa SUPPLY yanar ama röle hiç çekmez. Kontaktör izlenmiyorsa Y1–Y2 köprülenmelidir.
  • Butonun sadece NO kontağı bağlanmış: SNZ 4052K her buton için hem NO hem NC kontak ister. Tek kontakla çalışmaz.
  • 13-14 ve 23-24 paralel köprülenmiş: 13 ile 23 ve 14 ile 24 birbirine köprülenirse bir kontak yapıştığında sinyal kesilmez. İki kontak seri bağlanmalı veya iki ayrı kontaktörü sürmelidir.
  • 31-32 kontağı güvenlik devresinde kullanılmış: Bu kontak sadece sinyal içindir.
  • İki buton birbirine çok yakın: Butonlar tek elle veya bir el ile aynı kolun dirseğiyle basılamayacak mesafede olmalı ve kazara basmaya karşı korumalı olmalıdır (EN ISO 13851).
  • Sigorta büyük seçilmiş: Röle ve kontaklar en fazla 6 A gG sigorta ile korunmalıdır.

Hangi SNZ 4052K modelini almalıyım?

Model Besleme Klemens Sipariş kodu
SNZ 4052K-A 24 V AC/DC Vidalı, takılıp çıkarılabilir R1.188.0530.1
SNZ 4052K-A 230 V AC Vidalı, takılıp çıkarılabilir R1.188.0950.1
SNZ 4052K-C 24 V AC/DC Yaylı (push-in) R1.188.2020.0

Tüm modeller: Wieland SNZ çift el röleleri.

Pano kontrol geriliminiz 24 V DC ise 24 V AC/DC modeli seçin. Makinede 24 V yoksa 230 V AC modeli kullanılabilir. Acil stop, koruyucu kapı veya ışık perdesi için çift el rölesi değil, SNA 4043K güvenlik rölesi gerekir. Farkları Güvenlik Rölesi Nedir? yazımızda anlattık.

Sık sorulan sorular

SNZ 4052K ile SNZ4052K aynı ürün mü?

Evet. Wieland SNZ 4052K, SNZ4052K, SNZ 4052 K ve SNZ4052K-A yazımları aynı çift el rölesi ailesini ifade eder. -A vidalı, -C yaylı klemensli modeldir.

Çift el rölesi yerine PLC kullanılabilir mi?

Standart bir PLC güvenlik fonksiyonu için sertifikalı değildir. Çift el kumanda için EN ISO 13851 Tip IIIC sertifikalı bir çift el rölesi veya güvenlik PLC’si kullanılmalıdır.

Ayak pedalı ile birlikte kullanılabilir mi?

Çift el kumanda, operatörün iki elini tehlikeli bölgenin dışında tutmak için tasarlanmıştır. Ayak pedalı elleri korumaz. Pedalla çalışma gerekiyorsa hangi ek korumanın (örneğin ışık perdesi) kullanılacağı makinenin risk değerlendirmesine göre belirlenmelidir.

Röle neden çekmiyor?

Önce SUPPLY LED’ine bakın. Yanıyorsa Y1–Y2 devresinin kapalı olduğunu, iki butonun da bırakılmış durumdan başladığını ve 0,5 saniye içinde basıldığını kontrol edin. K1 yanıp K2 yanmıyorsa basış senkron değildir.

⚠ PANODA ENERJİ OLMADIĞINDAN EMİN MİSİNİZ?

NOT: MONTAJ VE DEVREYE ALMA YETKİLİ BİR ELEKTRİKÇİ TARAFINDAN YAPILMALIDIR. MONTAJIN PANONUN ENERJİSİ KESİLMİŞ VE GEREKLİ ÖNLEMLER ALINMIŞ OLARAK YAPILMASI GEREKMEKTEDİR. GÜVENLİK FONKSİYONU EN AZ YILDA BİR KEZ TEST EDİLMELİDİR.

Wieland SNZ 4052K stok ve teklif için arayın

Doğru modeli seçmek veya stok sormak için bizi arayın: 0262 641 14 42 · 0541 277 79 25

Leave a Comment

E-posta adresiniz yayımlanmayacaktır. Zorunlu alanlar * ile işaretlenmiştir.