Bir konveyörde ürün yerine geldi mi, bir kapı sonuna kadar açıldı mı, bir tabla son noktaya ulaştı mı? Makinelerde bu soruların en basit ve en sağlam cevabı limit switchtir. Sahada bu ürüne limit şalteri, sınır anahtarı, nihayet şalteri veya kısaca switch de denir. Bu yazıda limit switch’in ne olduğunu, nasıl çalıştığını, kafa ve kontak çeşitlerini, doğru modeli nasıl seçeceğinizi ve PLC’ye ve motor kumanda devresine nasıl bağlanacağını Türkçe şemalarla anlatıyoruz. Örneklerin hepsi stoklarımızda ve tedarik listemizde bulunan Telemecanique limit şalterleri üzerinden verilmiştir.
Limit switch (limit şalteri) nedir?
Limit switch, makinedeki hareketli bir parçanın belirli bir noktaya gelip gelmediğini dokunarak algılayan mekanik bir şalterdir. Hareketli parça (buna kam denir) şalterin kolu veya pimine çarpar, şalterin içindeki kontaklar konum değiştirir ve bir elektrik sinyali oluşur. Bu sinyal bir PLC girişine, bir röleye veya bir kontaktör bobinine gider.
Limit switch’ler şu bilgileri vermek için kullanılır:
- Var / yok: Parça yerinde mi?
- Geçiş: Parça bu noktadan geçti mi?
- Konum: Silindir, tabla veya kapı istenen yerde mi?
- Son nokta (nihayet): Hareket sona ulaştı mı, motor durmalı mı?
Neden hâlâ bu kadar çok kullanılıyor? Çünkü limit switch’in elektronik bir devresi yoktur. Beslemeye ihtiyaç duymaz, elektriksel parazitten etkilenmez, 24 V DC’de de 230 V AC’de de çalışır ve devreyi galvanik olarak ayırır. Telemecanique’in verdiği bilgiye göre tetiklenme noktasındaki tekrarlama hassasiyeti 0,01 mm‘ye kadar iner. Bir de en önemlisi: kontak çalıştı mı çalışmadı mı, gözle ve ölçü aleti ile kolayca kontrol edilir.
Limit switch nasıl çalışır?

Bir limit switch dört ana parçadan oluşur:
- Tahrik elemanı: Kama dokunan kısımdır. Pim, makaralı pim, makaralı kol, çubuk kol veya yaylı tel olabilir.
- Kafa: Tahrik elemanının hareketini kontaklara iletir. Çoğu modelde kafa ve kol farklı yönlere döndürülebilir. Böylece aynı şalter farklı montaj yönlerine uyar.
- Gövde ve kontak bloğu: İçinde kontaklar bulunur. En yaygın düzen 1NK + 1NA‘dır: 21-22 numaralı uçlar normalde kapalı (NK), 13-14 numaralı uçlar normalde açık (NA) kontaktır.
- Kablo girişi: Kablo, rakor ile buradan girer. Pg13,5, M20, M16 rakor girişli, hazır kablolu veya M12 konnektörlü modeller vardır.
Kola hiçbir şey dokunmuyorsa 21-22 kapalıdır (akım geçer), 13-14 açıktır. Kam kola bastığı anda 21-22 açılır, 13-14 kapanır. Kam çekilince kol yayı sayesinde geri döner ve kontaklar normal konumuna gelir.
Limit switch nerelerde kullanılır?
- Konveyör ve paketleme hatlarında ürün ve palet algılama
- Takım tezgâhlarında tabla ve kızak son konumu
- Pres, büküm ve kesme makinelerinde silindir konumu
- Vinç, caraskal ve kaldırma sistemlerinde yukarı ve aşağı son nokta
- Endüstriyel kapı, kepenk ve sürgülü kapılarda açık ve kapalı konum
- Vana ve damper konumunun izlenmesi
- Makine koruyucu kapaklarının kontrolü (bu iş için emniyet limit şalteri kullanılır, aşağıya bakın)
Limit switch çeşitleri
Limit switch’ler dört şeye göre ayrılır: kafa (tahrik elemanı) tipi, gövde, kontak tipi ve bağlantı şekli. Doğru seçim için bu dördüne sırayla karar vermek yeterlidir.
1. Kafa tipine göre limit switch çeşitleri

| Görsel | Kafa tipi | Hareket | Nerede kullanılır? | Örnek Telemecanique kodu |
|---|---|---|---|---|
![]() |
Uçlu piston (metal pim) | Doğrusal, önden | Kısa strok, hassas konum, silindir ucu | XCKJ161, XCKP2110P16, XCMD2110L1 |
![]() |
Makaralı piston | Doğrusal veya kayarak gelen kam | Rampa ile itilen parçalar, kızaklar | XCKJ167, XCKD2102P16, XCMD2102L1 |
![]() |
Makaralı kol | Yandan gelen hareket | En yaygın tip: konveyör, tabla, kapı | XCKJ10511, XCKJ10513, XCKP2118P16, XCMD2116L1 |
![]() |
Ayarlanabilir makaralı kol | Yandan gelen hareket | Kam mesafesi tam bilinmiyorsa, kol boyu sahada ayarlanır | XCKJ10541, XCKD2145P16, XCMD2145L1 |
![]() |
Çubuk kol | Yandan, geniş temas alanı | Uzaktaki veya düzensiz şekilli parçalar | XCKJ10559 |
![]() |
Yaylı tel (kedi bıyığı) | Her yönden | Hafif, düzensiz veya farklı yönden gelen parçalar | XCKP2106P16, XCKD2106P16, XCMD2106L1 |
İpucu: XCKD, XCKP, XCKT ve XCMD serilerinde aynı kafalar kullanılır. Kafa ve kollar 15°’lik adımlarla 360° döndürülebilir. XCKJ serisinde kol 5°’lik adımlarla ayarlanır. Bu sayede stokta daha az çeşit tutarsınız.
2. Gövdeye göre: metal mi, plastik mi? Hangi boyut?
- Metal gövde: Darbe, yağ, talaş ve tozun olduğu ağır sanayi ortamları için. Örnek: XCKJ, XCKM, XCKD, XCMD.
- Plastik gövde (çift yalıtımlı): Hafif ve orta hizmet, gıda ve paketleme, nemli ortamlar. Topraklama gerektirmez. Örnek: XCKP, XCKT, XCKN.
- Standart ölçüler: XCKJ, Avrupa standardı EN 50041 ölçüsündedir (40 × 77 mm gövde). XCKD, XCKP ve XCKT kompakt EN 50047 ölçüsündedir (31 × 65 mm). Standart ölçüdeki bir şalteri, aynı standarttaki başka bir şalterle delik ve ayar değiştirmeden değiştirebilirsiniz.
- Minyatür: Dar yerler için XCMD (30 × 50 × 16 mm, metal, hazır kablolu veya M12 konnektörlü).
- Modüler / monoblok: XCKJ, XCKM, XCKD, XCKP ve XCMD modülerdir: kafa, kol ve kontak bloğu ayrı ayrı değiştirilebilir. Arızada sadece bozulan parçayı değiştirirsiniz (yedek kafa, kol ve kontak blokları). XCKN, XCJ ve XCE gibi ekonomik seriler ise tek parçadır.
3. Kontak tipine göre: NA, NK, ani geçişli, yavaş hareketli

- NA (normalde açık, NO): Basılınca kapanır. Uç numaraları 13-14.
- NK (normalde kapalı, NC): Basılınca açılır. Uç numaraları 21-22.
- Ani geçişli (snap action): Kontaklar belli bir noktada aniden ve hızla değişir. Kam ne kadar yavaş gelirse gelsin net bir sinyal verir. En yaygın tiptir.
- Yavaş hareketli (önce açar, sonra kapar): Kontaklar kolun hareketiyle birlikte yavaş hareket eder. Önce NK açılır, biraz sonra NA kapanır. Bu tipte kamın hızı en az 0,1 m/s (6 m/dk) olmalıdır.
- Pozitif açma: NK kontak kaynak yapsa, yapışsa bile kol itildiğinde mekanik olarak zorla açılır. Sembolü, içinde ok olan bir dairedir. Son nokta, acil durdurma ve kapı kontrolü gibi emniyetle ilgili işlerde bu özellik aranır. Telemecanique XC serisinde yavaş hareketli kontakların hepsi ve ayrık 1NK+1NA ani geçişli kontaklar pozitif açmalıdır.
Kontak gücü ne kadar? Limit switch kontakları bir kontaktör bobinini, röleyi veya PLC girişini sürmek içindir, motoru doğrudan çalıştırmaz. Örneğin XCKJ ve XCKP’de kontak gücü 240 V AC’de 3 A (AC-15), 250 V DC’de 0,27 A (DC-13) değerindedir. Telemecanique’in verdiği örnekte XCKJ161 ile bir LC1D12 kontaktörü sürüldüğünde elektriksel ömür 10 milyon çalışmanın üzerindedir. XCMD minyatür seride kontak gücü daha düşüktür (240 V AC’de 1,5 A).
4. Bağlantı şekline göre
- Rakor girişli (vidalı klemens): Kabloyu kendiniz bağlarsınız. Telemecanique kodunun sonundaki ek giriş tipini gösterir: XCKJ’de ek yoksa Pg13,5, H29 ise M20×1,5 girişlidir (örnek: XCKJ10541 ve XCKJ10541H29). XCKP ve XCKD’de P16 = M16 girişlidir.
- Hazır kablolu: XCMD serisinde L1 = 1 m, L2 = 2 m, L3 = 3 m kablolu (örnek: XCMD2116L1).
- M12 konnektörlü: Hızlı değişim gereken makinelerde (örnek: XCMD2116M12, XCMD2116C12). Arızada kabloyu sökmeden şalteri değiştirirsiniz.
5. Özel limit switch tipleri
- Emniyet limit şalteri (XCSM): 2NK+1NA, pozitif açmalı, makine koruyucu kapakları ve emniyet devreleri için. Emniyet limit şalterleri (örnek: XCSM3910L1).
- Kablosuz limit şalteri (XCMW): Pilsiz ve kablosuzdur, enerjisini kolun hareketinden üretir. Kablo çekmenin zor olduğu hareketli makinelerde kullanılır. XZBWR2STT24 alıcısı ile çalışır. Kablosuz limit şalterleri (örnek: XCMW110).
- Vinç ve konveyör tipi (XCKMR, XCRT): Çapraz çubuklu veya çelik makaralı kollu, ağır hizmet. Vinç yürüyüşü, köprü ve konveyör son noktaları için. Vinç ve konveyör serisi (örnek: XCKMR54D1H29, XCRT115).
- Resetli limit şalteri (XCNR): Basıldıktan sonra konumunu korur, elle resetlenene kadar geri dönmez. XCN-R serisi.
- Patlayıcı ortam (ATEX): Toz ve gaz riski olan alanlar için XCKJ390541H29EX.
Telemecanique limit switch serileri: hangisi ne için?
| Görsel | Seri | Gövde | Öne çıkan özellik | Tipik kullanım |
|---|---|---|---|---|
![]() |
XCK-J | Metal (zamak) | EN 50041, modüler, IP66, 30 milyona kadar mekanik çalışma | Ağır sanayi, takım tezgâhı, çelik, döküm |
![]() |
XCK-M | Metal | Klasik format, 3 kablo girişi, modüler | Genel makine, pano içinden kablo dağıtımı |
![]() |
XCK-D | Metal | EN 50047 kompakt, modüler | Dar yer + zorlu ortam |
![]() |
XCK-P | Plastik, çift yalıtımlı | EN 50047 kompakt, 1 kablo girişi, IP66/IP67 | Paketleme, konveyör, genel amaçlı |
![]() |
XCK-T | Plastik, çift yalıtımlı | EN 50047 kompakt, 2 kablo girişi | Kabloyu bir şalterden diğerine geçirmek gerektiğinde |
![]() |
XCM-D | Metal, minyatür | 30 × 50 × 16 mm, hazır kablolu veya M12, IP66/IP67/IP68 | Çok dar alanlar, mobil ekipman |
![]() |
XCK-N, XCJ, XCE | Plastik | Monoblok, ekonomik | Hafif hizmet, seri makine imalatı |
![]() |
XCN-R | Plastik | Resetli, konumunu korur | Arıza veya aşırı hareket kaydı |
![]() |
XCKMR / XCR | Metal veya plastik | Çapraz çubuklu, ağır hizmet | Vinç, kaldırma, konveyör |
![]() |
XCSM | Metal | Emniyet, 2NK+1NA pozitif açmalı | Koruyucu kapak, emniyet devresi |
![]() |
XCMW | Metal | Kablosuz, pilsiz | Hareketli ve dönen makineler |
En çok tercih edilen Telemecanique limit switch modelleri
Aşağıdaki modeller sahada en çok sorulan limit switch’lerdir. Ürüne tıklayarak teknik özelliklerine bakabilir, stok ve fiyat için bizi arayabilirsiniz.
XCKJ10541Ayarlanabilir makaralı kol, metal
XCKJ10511Makaralı kol, metal
XCKJ161Uçlu piston, metal
XCKP2118P16Makaralı kol, plastik
XCKP2110P16Uçlu piston, plastik
XCKD2145P16Ayarlı makaralı kol, metal
XCMD2116L1Minyatür, 1 m kablolu
XCMD2116M12Minyatür, M12 konnektörlü
XCKP2106P16Kedi bıyığı, plastik
XCSM3910L1Emniyet limit şalteri
XCMW110Kablosuz, pilsiz
XCKMR54D1H29Vinç / konveyör tipi
Limit switch nasıl seçilir? 7 adımda seçim
- Hareket nereden geliyor? Önden geliyorsa pim veya makaralı pim, yandan geliyorsa makaralı kol, her yönden geliyorsa yaylı tel (kedi bıyığı) seçin.
- Ortam nasıl? Darbe, yağ ve talaş varsa metal gövde (XCKJ, XCKD, XCKM); hafif hizmet veya nemli ortamda plastik gövde (XCKP, XCKT) seçin.
- Yer ne kadar? Rahat yer varsa standart boy (XCKJ), dar yer varsa kompakt (XCKD, XCKP), çok dar yer varsa minyatür (XCMD).
- Kaç kontak gerekiyor? Genelde 1NK+1NA yeterlidir. Son nokta için mutlaka NK kontak kullanın.
- Kontak ani geçişli mi olsun, yavaş mı? Kam yavaş geliyorsa veya sinyal PLC’ye gidiyorsa ani geçişli seçin.
- Bağlantı nasıl olacak? Rakor girişli (Pg13,5 / M20 / M16), hazır kablolu veya M12 konnektörlü.
- İş emniyetle mi ilgili? İnsan korumak için kullanılacaksa normal limit switch değil, emniyet limit şalteri ve güvenlik rölesi kullanın.
Elinizdeki şalterin aynısını mı arıyorsunuz? Şalterin üzerindeki kodu (örneğin XCKJ10541, XCKP2118P16) bize iletin veya bir fotoğrafını gönderin. Aynısını veya kafa, ölçü ve kontak olarak birebir uyan muadilini birlikte bulalım.
Limit switch bağlantı şeması
Aşağıdaki iki şema sahada en çok kullanılan iki bağlantıyı gösterir: limit switch’in PLC girişine bağlanması ve bir motorun ileri-geri hareketinde son nokta kontrolü.
Limit switch PLC’ye nasıl bağlanır?

- +24 V, şalterin bir ucuna (NA için 13, NK için 21) bağlanır. Diğer uç (14 veya 22) PLC girişine gider. PLC kartının ortak ucu (M) 0 V’a bağlanır. Bu, PNP (source) girişli kartlar içindir. NPN girişli kartta kontak 0 V tarafına bağlanır.
- Konum bilgisi (parça geldi mi?) için NA kontak kullanılabilir: kam gelince giriş 1 olur.
- Son nokta ve aşırı hareket için NK kontak kullanın: normalde giriş 1’dir, son noktaya gelince 0 olur. Kablo koparsa veya klemens gevşerse de giriş 0 olur ve makine güvenli şekilde durur. NA kontakla yapılan son nokta devresinde kopuk kablo fark edilmez ve hareket durmaz.
- PLC gibi küçük akımlı girişlerde ani geçişli kontaklar daha güvenilirdir. Telemecanique’e göre bu tip kontaklarda arıza oranı 100 milyon çalışmada 1’in altındadır.
Motor ileri-geri son konum devresi (limit switch ile)

- S1 ileri butonuna basılınca K1 kontaktörü çeker ve motor ileri döner. K1’in 13-14 kontağı devreyi mühürler, buton bırakılabilir.
- Tabla ileri sona gelince S3 limit switch’ine çarpar. S3’ün 21-22 (NK) kontağı açılır, K1 bırakır ve motor durur.
- S2 geri butonuna basılınca K2 çeker, motor geri döner. Geri sonda S4 açılır ve K2 bırakır.
- S0 stop butonu veya termik rölenin 95-96 kontağı her iki yönü de durdurur.
- Kilitleme: K1 bobini K2’nin, K2 bobini K1’in 21-22 kontağından geçer. Böylece iki kontaktör asla aynı anda çekmez. Aynı anda çekerse fazlar arası kısa devre olur. Mümkünse kontaktörler arasına mekanik kilit de takın.
Ağır hizmette veya son noktayı geçmenin tehlikeli olduğu yerlerde (örneğin vinçlerde) çalışma limit switch’inin biraz ilerisine ikinci bir emniyet son noktası şalteri konur. Bu şalter, ilki arızalansa bile hareketi durdurur.
Montaj ve ayar ipuçları

- Kam açısı: Makaralı kola veya makaralı pime gelen kamın eğimi yaklaşık 30° olmalıdır. Dik (90°) bir kam kola çarparak hem kolu hem kafayı bozar.
- Limit switch’i mekanik durdurucu olarak kullanmayın. Kol veya pim, maksimum stroğunu aşacak kadar itilmemelidir. Hareketin durması için ayrı bir mekanik dayanak koyun.
- Kablo girişi aşağı baksın. Kablo girişi yukarıda olursa su ve yağ kablo boyunca içeri akar. Rakoru kablo çapına uygun seçip iyice sıkın.
- Kafadan montajda gövdeyi zorlamayın. XCKD, XCKP, XCKT ve XCMD kafadan bir plakaya monte edilecekse kafa somunu ile sabitlenir. Somunu sıkarken gövdeyi pense ile tutmayın, gövdeye ek vida takmayın.
- Vidaları fazla sıkmayın. Kapak ve kol vidaları için Telemecanique’in verdiği sıkma momenti genelde 0,8–1,5 N.m arasıdır.
- Kolu kilitleyin. Ayar yaptıktan sonra kol somununu sıkın. Gevşeyen kol en sık görülen arıza sebebidir.
- Periyodik kontrol: Makarada aşınma, kolda eğilme ve kablo girişinde çatlak olup olmadığını düzenli kontrol edin. Modüler serilerde sadece bozulan kafa veya kolu değiştirebilirsiniz.
Limit switch mi, endüktif sensör mü?
| Limit switch | Endüktif sensör | |
|---|---|---|
| Algılama | Dokunarak (mekanik) | Dokunmadan (sadece metal) |
| Algıladığı malzeme | Her malzeme | Sadece metal |
| Besleme | Gerekmez | Gerekir (genelde 24 V DC) |
| Doğrudan kontaktör sürme | Evet (AC veya DC) | Genelde hayır, PLC veya röle üzerinden |
| Aşınma | Mekanik parçalar zamanla aşınır | Aşınma yok |
| Çok hızlı ve sık tekrar | Uygun değil | Çok uygun |
| Arıza tespiti | Gözle ve ölçü aletiyle kolay | LED ile |
Kısaca: Dokunmanın sorun olmadığı, sağlam ve basit bir sinyal gereken yerlerde limit switch; hızlı, sık tekrarlanan ve temassız algılama gereken yerlerde endüktif sensör tercih edilir. Metal olmayan parçalar için kapasitif sensör kullanılabilir.
Emniyet için normal limit switch yeterli mi?
Hayır. Makine koruyucu kapakları, operatörün girebileceği alanlar veya ağır yaralanma riski olan hareketler için pozitif açmalı emniyet limit şalteri (örneğin XCSM) kullanılmalı ve bu şalter doğrudan bir güvenlik rölesine bağlanmalıdır. İki kanallı bağlantı örneği için Wieland SNA 4043K bağlantı şeması yazımıza bakabilirsiniz.
Sık sorulan sorular
Limit switch ile limit şalteri aynı şey mi?
Evet. Limit switch İngilizce adıdır. Türkçede limit şalteri, sınır anahtarı, nihayet şalteri veya son konum şalteri de denir. Hepsi aynı ürünü anlatır.
Limit switch’te 1NK+1NA ne demek?
Şalterin içinde bir normalde kapalı (NK, 21-22) ve bir normalde açık (NA, 13-14) kontak olduğunu gösterir. İngilizce kataloglarda 1NC+1NO olarak yazılır.
Limit switch 220 V’ta kullanılır mı?
Evet. Telemecanique XC serisi limit switch’ler 240 V AC’ye kadar kontaktör bobini ve röle sürebilir. Aynı şalter 24 V DC PLC girişlerinde de kullanılır. Ama motoru doğrudan anahtarlamaz; motor bir kontaktör üzerinden çalıştırılır.
XCKJ10541 ile XCKJ10541H29 arasındaki fark nedir?
Şalter aynıdır, sadece kablo girişi farklıdır: XCKJ10541 Pg13,5 rakor girişli, XCKJ10541H29 ise M20×1,5 rakor girişlidir. Panonuzda veya makinenizde hangi rakor kullanılıyorsa onu seçin.
Limit switch’in kafası veya kolu ayrı değişir mi?
Modüler serilerde (XCKJ, XCKM, XCKD, XCKP, XCMD) evet. Kafa, kol ve kontak bloğu ayrı ayrı değiştirilebilir; tüm şalteri değiştirmeniz gerekmez. Monoblok serilerde (XCKN, XCJ, XCE) ise şalter komple değişir.
Limit switch neden çalışmaz?
En sık sebepler: kolun gevşeyip kamı kaçırması, makaranın aşınması, kablo girişinden su veya yağ girmesi, kontakların aşırı akımdan yanması ve yanlış kontağın (NA yerine NK) bağlanmasıdır. Önce kolu elle iterek kontakların ölçü aletinde değişip değişmediğine bakın.
IP66, IP67 ne anlama gelir?
IP66 güçlü su jetine, IP67 kısa süreli suya daldırmaya karşı koruma demektir. XCKJ IP66, XCKP IP66/IP67, XCMD ise IP66/IP67/IP68 korumalıdır.
Tüm modeller için limit şalterleri ve Telemecanique limit şalterleri kategorilerimize bakabilirsiniz. Markanın hikâyesini merak ediyorsanız Telemecanique sensörlerin 100 yıllık hikâyesi yazımızı okuyabilirsiniz.
Kaynaklar: Telemecanique Sensors “Limit switches XC Standard range” kataloğu (2025), Telemecanique Sensors algılama ürünleri panoraması 2025 (TESELEA000087EN) ve Telemecanique Sensors Türkiye ürün listesi (Temmuz 2025). Teknik değerler modele göre değişebilir; kesin değer için ürünün kendi teknik föyüne bakın.
Limit switch için arayın
Elinizdeki şalterin kodunu söyleyin veya fotoğrafını gönderin; aynısını ya da uygun muadilini birlikte belirleyelim: 0262 641 14 42 · 0541 277 79 25







Leave a Comment
E-posta adresiniz yayımlanmayacaktır. Zorunlu alanlar * ile işaretlenmiştir.